سخن بزرگان

دانشمند شيمي كه با مواد خطرناك به آزمايش مي پردازد و پزشكي كه در معرض ابتلا به بيماريهاي واگيردار است، همه به دليل وظيفه شغلي و احساس نبوغ خود فداكاري مي كنند.((جان كاينرل))

سخن بزرگان

آنان که پاره های روح خویش را برای التیام به دیگران میبخشند

از همه به خدا شبیه ترند . . .

مواد خطرناک موجود در خمیر دندان

اگرچه خمیر دندان از زمان یونان باستان وجود داشته ولی تا زمان جنگ جهانی اول شناخته نشده بود. به محض اینکه کارخانجات شروع به ساخت خمیر دندان کردند، مردم به امید داشتن دندان هایی درخشنده، این ماده جادویی را خریداری می کردند. در اواخر جنگ جهانی اول، محبوبیت خمیر دندان به جایی رسیده بود که اکثر مردم بدون آن نمی توانستند زندگی کنند.

امروزه خمیر دندان در اطراف هر شخصی وجود دارد، اما به راستی چه چیزی این ماده را اینقدر خاص کرده است؟

چه یکبار در روز مسواک بزنید و چه سه بار، در هر حالت هیچگاه به مواد سازنده آن دقت نمی کنید زیرا اغلب تصور می کنید که مواد محتوی یک قوطی استاندارد خمیر دندان، برای دندان ها ضروری است. اما چرا بر روی اکثر خمیردندان ها  نوشته شده : “نخورید، نبلعید و …” ؟ در زیر به برخی از مواد خطرناک موجود در خمیر دندان اشاره می شود.

فرمالدئید

این ماده در اکثر خمیر دندان ها وجود دارد و همه باکتری هایی که پس از خوردن غذا یا خواب درون دندان هایتان ایجاد شده اند را از بین می برد. اما اگر مقدار زیادی از این ماده به طور تصادفی خورده شود، اثرات مرگباری به دنبال خواهد داشت. از اثرات قورت دادن فرمالدئید های شدید می توان به یرقان، کلیه درد، صدمه به کبد و مرگ اشاره کرد.

پاک کننده ها

به هنگام مسواک زدن، کف های خمیر دندان احساس خوشی را در فرد ایجاد می کند. در نتیجه سازتدگان خمیر دندان از مواد پاک کننده ای استفاده می کنند تا با ایجاد کف و حباب، احساس خوشی در فرد بوجود آید. اما اگر این حباب های دوست داشتنی بطور اتفاقی خورده شوند، منجر به مشکلات گوارشی در فرد می شوند.

عصاره نعنا

عطر عصاره نعنا تنفس را تازه تر می کند. اگر با خمیر دندان حاوی وغن نعنا مسواک بزنید، این ماده باعث ضربان کند، سوزش معده و لرزش ماهیچه ها می شود.

پارافین

پارافین باعث می شود که خمیر دندان به نرمی بر روی مسواکتان قرار بگیرد. همانطور که می دانید پارافین خوردنی نیست و اگر بر حسب اتفاق خورده شود، باعث دل درد ، حالت تهوع، استفراغ و یبوست شدید می شود.

گلیسیرین گلیکل

مطمئنا نمی دانستید که این ماده در خمیر دندان وجود دارد. وجود این ماده خمیر دندان را از خشک شدن محافظت می کند. اگرچه گلیسیرین سمی نیست اما خوردن این ماده باعث حالت تهوع در فرد می شود.

دی اکسید تیتانیوم

تیتانیوم دی اکسید یکی دیگر از اجزا خمیر دندان است که در رنگ سفید هم استفاده می شود. این ماده به این منظور در خمیر دندان استفاده می شود تا دندان ها را حداقل برای چند ساعت زیبا و سفید جلوه دهد. اگرچه بلعیدن این ماده به شما آسیبی نمی رساند اما خوردن آن نیز توصیه نمی شود.

ساخارین

ساخارین ماده ای نسبتا شیرین است به همین دلیل اکثر مردم خمیر دندان ها را دوست دارند. از سال ۱۹۷۲ بر سر حذف کردن این ماده از خمیر دندان، مذاکراتی برپا شده اما امروزه به نظر می آید که بلعیدن آن مشکلی ندارد.

البته امروزه در بسیاری از موادی که روزانه مصرف می کنیم، محتویات خطرناکی موجود است اما چه خوب است که بدانیم و حداقل، بهترین آنها را مصرف کنیم. هیچ گرانی بی حکمت نیست!

فلز شفاف ابداع شد

فلز شفاف ابداع شد...

محققان موسسه Flash Fcility در آلمان با کمک گرفتن از پرتو قدرتمند لیزر موفق به تولید حالتی شفاف از ماده در فلز شدند که مشابه آن را تنها می توان در مرکز زمین مشاهده کرد.

به گزارش خبرگزاری مهر، محققان با کمک گرفتن از پرتو ایکس برای اولین بار موفق به تولید فلز نامرئی و شفاف شدند. به منظور ابداع چنین حالت ناشناخته ای از ماده محققان موسسه Flash Fcility در هامبورگ آلمان قطعه ای کوچک از فویل آلومینیوم را در معرض تابش شدید پرتوهای لیزری با توانایی تولید 10 میلیون گیگا وات انرژی در ثانیه گذاشتند.

آلومینیوم جامد تحت فشار و حرارت معمولی، شبکه ای از یونها به همراه دریایی از الکترونهای شناور است که در میان این شبکه در حرکتند. پرتو تابیده شده به اندازه ای قدرتمند است که بتواند طی فرایندی که جاذب فوتونهای نوری است در کنار هر یک از یونها یک الکترون را به بیرون رانده و آزاد کند.

در فلزهای جامد به صورت معمولی الکترونی جدید جای الکترون آزاد شده را پر خواهد کرد اما در این شیوه به دلیل بالا بودن قدرت پرتو تابیده شده، الکترون به گونه ای از میان اتمها آزاد خواهد شد که الکترون دیگری فرصت جایگزینی آن را نداشته باشد. پس از آزاد شدن الکترون، الکترونهای باقی مانده در اطراف هر یون در ساختار جدید و فشرده ای قرار می گیرند که آزادسازی آنها برای پرتو لیزری غیرممکن خواهد شد.

این به آن معنی است که فوتونهای پرتو ایکس به راحتی جذب نشده و در میان ماده سرگردان می شوند. این پدیده باعث نامرئی شدن و شفاف شدن فلز جامد خواهد شد. این حالت ماده حالتی پایدار نبوده و در کسری از نانو ثانیه رخ می دهد. در این دوره زمانی کوتاه انرژی لیزر که به الکترونها انتقال یافته است، وارد یونها شده و باعث از هم گسیختگی آنها خواهد شد.

بر اساس گزارش نیوساینتیست، این حالت جدید ماده از نوع موادی است که در مرکز زمین نیز یافت می شود و محققان امیدوارند با استفاده از لیزرهای قدرتمندتر بتوانند بر روی خصوصیات این ماده حجیم و پر حرارت مطالعه کنند.

منبع:mehrnews

اثر گلخانه اي (Greenhouse Effect)

 

 

اثر گلخانه اي شامل به دام انداختن وبرگرداندن تابش گرمائي(مادون قرمز) به سطح زمين توسط گازهاي گلخانه اي است واگر اثر گلخانه اي نبود حدود 10 تا 15 درجه سانتيگراد از دماي كره زمين در طول شب كاسته مي شد و به اين ترتيب شبهاي بسيار سردي در انتظار ما بود. اما مكانيسم اين فرآيند چگونه است؟

درقسمت زير سعي ميشود قدري بيشتر راجع به برهمكنش نور خورشيد با سطح زمين بحث شود.

 

• تابش خورشيدي (Solar Radiation )

خورشيد مقدار زيادي انرژي تابشي كه شامل طيف وسيعي از امواج الكترو مغناطيس ميشود را آزاد مي كند اين تابش ميتواند برهمكنش وسيعي با گازهاي تشكيل دهنده اتمسفرزمين وتركيبات سطح آن داشته باشد.

مي دانيم كه جذب انرژي توسط ذرات كوانتيده است يعني اتمها تنها مقادير خاصي از انرژي را جذب كرده با آن بر همكنش نشان مي دهند در شكل زير تاثير قسمتهاي مختلف طيف الكترو مغناطيس روي اتمها يا مولكولها نشان داده شده است:

-----------------------------------------------------------------------------

ناحيه طيف                                               انتقالات انرژي

اشعه x                                                    شكستن پيوندها

 

فرا بنفش ومرئي                                 انتقالات الكتروني

 

فرو سرخ                                          ارتعاشي(كششي وخمشي)

 

مايكروويو                                                  چرخشي

 

فركانسهاي راديو اي                             اسپين هسته ايnmr) )

 

واسپين الكتروني  (esr )

 

---------------------------------------------------------------------------- 

بيشترين منطقه تابش خورشيد در ناحيه نور مرئي ونزديك به آ ن مي باشد.حدود 43درصد ازاين تابش درناحيه طول موج 400 تا 700 نانومتررا شامل مي شود.وتنها 7تا 8درصد تابش در ناحيه طول موج كوتاه است اما همين مقدار

نيز تاثير بسيار مهمي دارد زيرا شامل فوتونهاي پر انرژي است 49 تا 50 درصد باقي مانده از تابش خورشيد نيزشامل منطقه وسيعي از طول موجهاي

بلندتر از نور مرئي مي شود:

 

                   

 

تركيبات موجود در اتمسفر زمين قسمت وسيعي از طول موج فرا بنفش وهمچنين مادون قرمز را جذب كرده ومانع ورود آنها به سطح زمين مي شوند اما اتمسفر نسبت به نور مرئي شفاف است وآن را عبو ر داده به سطح زمين مي رسد.

اين تابش پس از رسيدن به سطح زمين مطابق شكل زير به قسمتهاي مختلفي تقسيم مي شود:

 

               

                          

قسمتي از اين تابش كه توسط اقيانوسها – خشكي ها ونباتات جذب مي شود باعث گرم شدن انها شده وسپس بصورت تابش با طول موج بلندتر از ناحيه نور مرئي نزديك به ناحيه فرو سرخ باز تابيده ميشود.

·       گازهای گلخانه ای کدامند؟

مانند انواع دیگر جذب انرژی موقعی که مولکولها اشعه فرو سرخ را جذب می کنند به حالت انرژی بالاتر بر انگیخته می شوندجذب تابش فرو سرخ نیز مانند هر فرآیند دیگر یک فرآیند کوآنتایی می باشدبه این صورت که فقط فرکانسهای خاصی از تابش توسط مولکولها جذب می شونداین جذب انرژی باعث ارتعاشهای کششی وخمشی درپیوندهای کووالانسی مولکولها می شوند.

 

                   

 

نکته مهم اینجاست که تمام پیوندهای موجود در یک مولکول قادر به جذب انرژی نیستندحتی اگر فرکانس اشعه کاملا با فرکانس حرکت تطبیق داشته باشد.فقط پیوندهایی که دارای گشتاور دو قطبی (Dipole Moment ( باشند قادر به جذب اشعه فرو سرخ هستند. بنا بر این مولکولهای N2و O2که حدود نود نه درصد حجم هوا را تشکیل می دهند جذب نداشته ودر نتیجه اثر گلخانه ای ندارد وتنها مولکولهایی مثل CO2و CH4و H2OوNO2 وبرخی گازهای دیگرمثل O3 وCFC ها قادر به جذب انرژی به صورت فرکانسهای ارتعاشی کششی وخمشی خواهند بود ودر نتیجه در ایجاد اثر گلخانه ای موثر هستند که از این میان سهم گاز CO2 بخاطر درصد زیاد تولید وپخش آن در هوا کره از بقیه بیشتر است.

برای دیدن یک فلش زیبا در مورد اثر گلخانه ای اینجا را کلیک کنید.

منابع:

سایت http://www.ucar.edu/learn/1_3_1.htm

   کتاب: نگرشی بر طیف سنجی -پاویا- لنپمن - کریز

   ترجمه ی دکتر برهمن موثق

دانستنیهای جالب شیمی(کشش سطحی وپیوند هیدروژنی آب)

آزمایش هایی که در این قسمت انتخاب شده اند، نیاز به وسایل و امکانات خاص یا حتی رفتن به آزمایشگاه ندارند و می توان آن ها را در کلاس نیز انجام داد. چون آزمایش ها ساده هستند پیشنهاد می شود تهیه وسایل و انجام آن ها به عنوان یک پروژه عملی به دانش آموزان سپرده شود.

• نگه داشتن یک سوزن یا تیغ روی آب

1-  با استفاده از یک  دستمال کاغذی به آرامی سوزن یا یک تیغ نازک را روی سطح آب داخل یک ظرف قرار دهید و با احتیاط دستمال کاغذی را به داخل آب هل دهید. به جای دستمال کاغذی از کاغذ یا چنگال نیز می توانید استفاده کنید. کشش سطحی آب باعث می شود با این که چگالی سوزن از آب بیشتر است، در آب فرو نرود.

2- یک قطره مایع ظرفشویی روی سطح آب بیندازید، بلافاصله سوزن فرو می رود. در واقع مایع ظرفشویی کشش سطحی آب را ک�� می کند و باعث فرو رفتن سوزن می شود.

 

• استعداد آب در خوردن سکه!

یک لیوان یا شیشه با دهانه گشاد را روی میز قرار دهید و آن را تا لبه از آب پر کنید، به نحوی که آب لبریز نشود و دیواره خارجی لیوان خشک بماند. حال تعدادی سکه یا کلید را به آرامی داخل آب بیندازید.

خواهید دید که تعداد غیر قابل تصوری سکه در آب جای می گیرد بدون آن که آب از لیوان بیرون بریزد. در واقع کشش سطحی آب کمک می کند تا سطح آب برآمده شده و از لبه های لیوان هم بالاتر برود.

 

 

 

• فرار چوب کبریت ها

دو عدد چوب کبریت را به طور موازی و با فاصله کم روی سطح آب قرار دهید. نوک چوب کبریت سوم را آغشته به مایع ظرفشویی کرده و در میان این دو با سطح آب تماس دهید. چوب کبریت ها به سرعت از هم دور می شوند.

در واقع مایع ظرفشویی کشش سطحی را در بین دو چوب کبریت کاهش می دهد و کشش آب از دو طرف چوب کبریت ها را از هم دور می کند.

 

• قایق صابونی

یک قایق کاغذی بسازید. یک شکاف در عقب قایق به وجود آورده و تکه ای صابون را در آن قرار دهید. این قایق را روی سطح آرام آب در یک ظرف بزرگ قرار دهید. کاهش کشش سطحی در عقب قایق و کشش سطحی آب از جلوی قایق باعث حرکت آرام قایق می شود. در واقع صابون به عنوان سوخت قایق به کار رفته است.

 

• رنگ کردن با آب !

محلولی از رنگ خوراکی (که در شیرینی پزی ها استفاده می شود) در آب بسازید. سپس قسمت انتهایی ساقه یک گل میخک تازه را بریده و آن را از قسمت بریده شده در این محلول قرار دهید. پس از 24 ساعت رنگ گلبرگ ها را مشاهده کنید.

می توانید برای به دست آوردن نتیجه جالب تر، ساقه گل را از و سط بشکافید و نصف آن را در یک محلول و نصف دیگر را را در محلولی با رنگ دیگر قرار دهید تا یک گل میخک رنگ و وارنگ به دست آورید.

این آزمایش ها را با گل های مختلف و گیاهانی مانند کرفس نیز می توانید تکرار کنید.

 

 

• جریان های دارای جاذبه

با مداد چهار سوراخ در یک لیوان یک بار مصرف ایجاد کنید. سوراخ ها باید نزدیک به هم و در یک خط مستقیم و در قسمت پایین لیوان ایجاد شوند. لیوان را از آب پر کنید. جریان های آب ضمن خارج شدن از چهار سوراخ، به هم می پیوندند و یک جریان یا گاهی دو جریان تشکیل می دهند. در واقع پیوند هیدوژنی بین مولکول های آب، جریان های مجزا را به سمت هم می کشد.

اگر جریان ها به طور خود به خود به هم نپیوستند، می توانید آن ها را با هدایت دست به بچسبانید.

 

• اثر جسم باردار روی جریان آب

این آزمایش در کتاب درسی (شیمی 1) نیز هست، که بر اساس آن یک جسم باردار (مانند یک شانه) می تواند باریکه آب را از مسیر خود منحرف کند. در واقع مولکول های قطبی آب از قطب ناهمنام به سمت جسم باردار می چرخند و جذب آن می شوند.

قويترين اسيدساخته شده

منبع:nature قويترين اسيد دنيا كه لااقل يك ميليون مرتبه قويتر از اسيد سولفوريك غليظ شده مي باشد دريكي از ازمايشگاهاي كاليفرنيا ساخته شد.شايد اين اسيد كمترين ميزان خورندگي را هم داشته باشد.اين تركيب كربوران اسيد ناميده شده است توليد كنندگان ان مي گويند اين نخستين ابر اسيدي است كه مي توان انرا در ظرف شيشه اي (لوله ازمايشگاهي ) نگهداري كرد . ابر اسيد قبلي اسيد فلوئور وسولفوريك به قدري قوي است كه مستقيما(فورا) مي تواند شيشه را خود حل كندولي به نظر مي رسد خاصيت اسيد جديد به پايداري شيميايي قابل توجهش برگردد. كريستفرريد از دانشگاه كاليفرنيا ، ديو رسيد وهمكارانش . اين اسيد مانند همه اسيدها با تركيبات ديگر واكنش نشان مي دهدويك اتم هيدروژن با بار مثبت به انها مي دهد اما بنيان باقي مانده انقدر پايدار است كه ان از واكنش بيشتر خودداري مي كند . اين دومين واكنشي است كه براي خورندگي ضروري است براي مثال اسيد هيدروفلوريك كه غالبا تركيب شده از دي اكسيد سيليكون مي خورد شيشه را زيرا يون فلوريد به اين سيليكون حمله مي كند همانطوريكه هيدروژن با اكسيژن واكنش مي دهد. اين اسيد جديد با فرمول(H(CHB11GL11  تمايل بسيار زيادي براي دادن يون هيدروژن داردكه ميزان قدرت اسيدي انهارا تعريف ميكند(معين ميكند)و صد تريليون بار از اب استخر اسيدي تر است اما بنيان باقي مانده اسيد كه نتيجه از دست دادن يون هيدروژن است شامل يازده اتم بورويك اتم كربن است كه در يك ساختار 20 وجهي قرار گرفته اند . ريد مي گويد شايد پايدارترين گروه اتمهايي كه در شيمي وجود دارد باشد . هدف اصلي محققان اين است كه با استفاده از اسيد هاي كربوران اتم هاي گار نجيب زنون را بسادگي اسيدي كنند كاري كه تا كنون انجام نشده است.

تولید محتوای الکترونیکی در فضای مجازی

با سلام و احترام:
به اطلاع می رساند گروه آموزشی درس شیمی استان در راستای برنامه عملیاتی و با توجه به اهمیت استفاده از فضاهای مجازی در فرآیند آموزش در نظر دارد اقدام به تولید محتوای الکترونیکی در فضای مجازی نماید لذا شایسته است سرگروه محترم شیمی ضمن اطلاع رسانی به موقع به کلیه همکاران، از توانایی های همکاران شیمی استفاده نموده و مطالب مورد نظر را در قالب وبلاگ مطابق ویژگی های زیر تهیه کرده و حداکثر تا تاریخ 30/10/89  ارسال نمایند.
توضیحات :1-     محتوای تولید شده بایستی در قالب وبلاگ ارائه گردد
2-     هرگروه بر اساس موضوع مشخص شده در جدول زیر اقدام به تولید محتوای الکترونیکی نماید
3-     پس از تولید محتوا، فقط آدرس وبلاگ مربوطه را به صورت کتبی به آدرس:  مشهد – خیابان امام خمینی- اداره کل آموزش و پرورش خراسان رضوی – گروه تکنولوژی و گروه های آموزشی- گروه شیمی  و از طریق پست الکترونیکی به ایمیل گروه شیمی :     [e-mail]    ارسال نمایند.
4-     آدرس وبلاگ تولید شده توسط هر گروه بر روی سایت گروه شیمی استان قرار خواهد گرفت تا سایر همکاران بتوانند از آثار تولید شده استفاده نمایند.

لازم به ذکر است از گروه هایی که آثار بهتری ارائه دهند به نحو مقتضی تقدیر به عمل خواهد آمد.

ادامه نوشته